Al jaren zijn er misverstanden over het ontstaan van de benamling "dweilorkest".  Een foutieve verklaring van de naam 'dweilorkest' is dat die betrekking zou hebben op de dweilpauzes tijdens schaatswedstrijden, waarin de ijsbaan door een dweilmachine wordt verzorgd, en waarin vaak een muziekkapel het publiek bezighoudt. Dit is een typisch voorbeeld van volksetymologie; deze foutieve uitleg is vooral wijdverbreid in het Noorden van Nederland, waar de carnavalstradities minder bekend zijn. Het woord 'dweil' in dweilorkesten komt van de term 'dweilen', in de zin van 'doelloos, dan wel dronken, op straat rondzwerven'. In Brabant, en in mindere mate Limburg, is het gebruikelijk om tijdens carnaval van café naar café te 'dweilen', dit gebeurde onder begeleiding van kleine carnavalskapellen die voor de muziek zorgden. Zo ontstonden al snel de termen 'dweilband' en 'dweilorkest'.

Aangezien een dweilorkest dus nauw verbonden is met carnaval, is het dus ook geen verrassing dat 70% van de dweilorkest gevestigd is in Noord-Brabant en Limburg. Het minste aantal dweilorkesten (1) zit in de provincie Flevoland. 

Uit een serie polls/onderzoeken van de Nederlandse Plezierkapellen Site naar het imago van bepaalde instrumentgroepen in dweilorkesten kwam onder meer het volgende naar voren:

• De bassisten en trombonisten drinken naar verluidt de meeste standaardglazen alcohol.
• In veel gevallen is de muzikaal leider een trompettist, gevolgd door saxofonisten en trombonisten Het aantal muzikaal leiders onder slagwerkers was zeer klein, als verklaring werd vermeld dat veel slagwerkers geen muzieknoten kunnen lezen, dan wel onbekend zijn met toonhoogtes wat het schrijven en 'dirigeren' van muziekstukken bemoeilijkt.
• Veel orkesten zien hun bassist en grote trom als het gezicht van het orkest, op de voet gevolgd door het slagwerk in het algemeen.
• De trombone wordt als het dweilinstrument bij uitstek gezien, gevolgd door de trompet.
• Meer mannen dan vrouwen spelen in dweilorkesten.
• Vrijwel alle bassisten en trombonisten zijn mannen, de meeste houtblazers zijn vrouw, het koperinstrument waar relatief de meeste vrouwen op spelen is de bariton/eufonium, gevolgd door de trompet.

---

'Poëzie en Proza’ is een column van een anonieme schrijver die regelmatig op deze site zal verschijnen. Deze anonieme schrijver zal op geheel eigen wijze zijn mening geven over de club, de mensen die daarin spelen en alles wat daarbij hoort. Dat men deze ruimte op de website beschikbaar stelt, betekent geenzins dat men automatisch de zienswijzen van de auteur deelt.